Βιβλιοθήκες, συγγραφείς και πνευματικά δικαιώματα

Χτες πήρα την εξής επιστολή από τον ΟΣΔΕΛ, τον Οργανισμό Συλλογικής Διαχείρισης Έργων Λόγου.

Αγαπητά μέλη μας,
Χθες ο ΣΕΑΒ απέστειλε  επιστολή-παρέμβαση  προς τον Πρωθυπουργό των
  •     ΣΕΑΒ (Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαικών Βιβλιοθηκών), 
  •     ΕΕΒΕΠ (Ένωση Ελλήνων Βιβλιοθηκονόμων και Επιστημόνων Πληροφόρησης) , 
  •     Διευθυντή ΕΒΕ (Εθνική Βιβλιοθήκη Ελλάδος) και 
  •     Προέδρου του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών.
οι οποίοι επικαλούνται μάλιστα ότι εκπροσωπούν και όλα τα Πανεπιστήμια και ΤΕΙ της χώρας και την Ακαδημία Αθηνών!
 Πρόκειται για ένα απαράδεκτο κείμενο με το οποίο υποστηρίζεται ότι οι δημιουργοί και εκδότες δεν πρέπει να αμείβονται για τη χρήση των έργων τους στην εκπαίδευση και στις σχολικές και ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες. Ήδη οι φορείς του βιβλίου απέστειλαν απάντηση.
 Εν τω μεταξύ η διεθνής ένωση IFRRO απηύθυνε επιστολή προς την Υπουργό όπως και η ευρωπαϊκή ομοσπονδία εκδοτών FEP έστειλε τη δική της επιστολή. Αναμένεται σήμερα και επιστολή της ευρωπαϊκής ένωσης συγγραφέων EWC.
Χθες έγινε συνάντηση με την Υπουργό, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Επιμένει στις συγκεκριμένες διατάξεις διότι το ζητούν οι βιβλιοθήκες!, Δυστυχώς δεν συνειδητοποιεί ότι επιτρέποντας τη ψηφιακή χρήση αποσπασμάτων έργου στην εκπαίδευση ανοίγει τον ασκό του Αιόλου, για να αντικατασταθούν τα πανεπιστημιακά συγγράμματα από συρραφές τμημάτων βιβλίων που θα διανέμονται δωρεάν χωρίς  άδεια και χωρίς αμοιβή! Ούτε ότι είναι αδιανόητο να καταργείται αναδρομικά η αμοιβή των συγγραφέων και εκδοτών για το δημόσιο δανεισμό.

Το νομοσχέδιο συζητείται σήμερα στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων και αύριο στην Ολομέλεια της Βουλής.
Παρακαλούμε για την άμεση αντίδραση σας και την κινητοποίησή σας σε όσους βουλευτές όλων των κομμάτων γνωρίζετε.
Σας ευχαριστούμε προκαταβολικά για την συνδρομή σας στο τόσο σοβαρό και επείγον ζήτημα που πλήττει άμεσα τα συμφέροντα σας.
Αντώνης Καρατζάς
Πρόεδρος ΔΣ  ΟΣΔΕΛ

Την επιστολή την έλαβα επειδή, ως συγγραφέας, έχω υπογράψει σύμβαση με τον ΟΣΔΕΛ και όταν βγάζω βιβλία εισπράττω (κάποια στιγμή) ένα μικρό ποσό, γύρω στα 100-150 ευρώ ανά βιβλίο. Την ίδια σύμβαση έχουν υπογράψει και οι μεταφραστές. Συμβεβλημένοι με τον οργανισμό είναι επίσης οι εκδότες. Ο ΟΣΔΕΛ είναι μη κερδοσκοπικός οργανισμός, με διοικητικό συμβούλιο. Αποτελεί οργανισμό συλλογικής διαχείρισης δικαιωμάτων, όπως η πολύ γνωστότερη ΑΕΠΙ για τον χώρο της μουσικής και του τραγουδιού.

Τα μικρά αυτά ποσά (που βέβαια για έναν μεταφραστή μπορεί να είναι σημαντικότερα, αν βγάζει κάμποσα βιβλία μέσα στο χρόνο) δεν αντιπροσωπεύουν τα πνευματικά μου δικαιώματα: αυτά τα κανονίζω σε χωριστά συμβόλαια με τον εκάστοτε εκδότη μου και εξαρτώνται από τις πωλήσεις των βιβλίων. Τα ποσά που καταβάλλει ο ΟΣΔΕΛ αντιπροσωπεύουν, αν έχω καταλάβει καλά, τις διαφυγούσες πωλήσεις βιβλίων που χάνονται εξαιτίας της φωτοαντιγράφησης. Για κάθε φωτοαντιγραφικό που πωλείται στη χώρα εισπράττεται ένα τέλος, και από τα έσοδα αυτά συντηρείται ο οργανισμός και πληρώνει και τους συμβεβλημένους εκδότες, συγγραφείς και μεταφραστές.

Αυτά αφορούν τη νόμιμη αναπαραγωγή, διοτι την παράνομη την κυνηγάει ο ΟΣΔΕΛ και κάθε τόσο διαβάζουμε ειδήσεις για φωτοτυπάδες που οδηγούνται στη δικαιοσύνη ή πληρώνουν πρόστιμα για παράνομη αντιγραφή βιβλίων (παράδειγμα). Βέβαια, στον καιρό της ψηφιακής επανάστασης και του Διαδικτύου το μεγαλύτερο μέρος της καταπάτησης δικαιωμάτων γίνεται ηλεκτρονικά -άλλωστε και τα βιβλία που φωτοτυπούνται ταυτόχρονα ψηφιοποιούνται ώστε να μπορούν να διανεμηθούν σε ηλεκτρονική μορφή. Έτσι, ο ΟΣΔΕΛ είχε παλιότερα ζητήσει να θεσπιστεί ένα τέλος 2% στις πωλήσεις ηλεκτρονικών υπολογιστών και ένα αντίστοιχο τέλος στις συμβάσεις με τους παρόχους υπηρεσιών Διαδικτύου ώστε να καλύπτεται η πειρατεία που γίνεται μέσω Η/Υ και Διαδικτύου.

Η τωρινή επιστολή του ΟΣΔΕΛ αφορά ένα άλλο νομοσχέδιο που έχει εισαχθεί στη Βουλή για να ψηφιστεί και το οποίο προβλέπει την απαλλαγή των δημόσιων και πανεπιστημιακών βιβλιοθηκών από την υποχρέωση καταβολής τελών για τον δανεισμό βιβλίων, καθώς και για τη χρήση αποσπασμάτων από έργα λόγου στην εκπαίδευση.

Εδώ έχουμε αντικρουόμενα συμφέροντα. Ο ΟΣΔΕΛ και μαζί του οι σύλλογοι εκδοτών και λογοτεχνών θέλουν να εισπράττουν δικαιώματα επειδή οι βιβλιοθήκες δανείζουν βιβλία και όταν περιλαμβάνονται στα εκπαιδευτικά βιβλία αποσπάσματα από έργα συγγραφέων -δηλαδή αν στο Ανθολόγιο του Γυμνασίου υπάρχουν ποιήματα του Σεφέρη ή αποσπάσματα από πεζά π.χ. του Καραγάτση (οι παλιότεροι βεβαίως, δηλαδή όσοι έχουν φύγει από τον μάταιο τούτο κόσμο εδώ και 70 χρονια ή περισσότερα παύουν να έχουν δικαιώματα). Οι πανεπιστημιακές και δημόσιες βιβλιοθήκες, από την άλλη, είναι αντίθετες με την ιδέα αυτή, το ίδιο και τα πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας.

Η επίμαχη κοινοτική οδηγία είναι η 2006/115/ΕΚ, η οποία στο άρθρο 6 παράγραφος 3 δίνει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να εξαιρούν κάποια ιδρύματα από την πληρωμή αμοιβής:

3. Τα κράτη μέλη μπορούν να εξαιρούν ορισμένες κατηγορίες ιδρυμάτων από την πληρωμή της αμοιβής κατά τις παραγράφους 1 και 2.

Παρόλο που είμαι συμβεβλημένος με τον ΟΣΔΕΛ και είμαι ή σκοπεύω να γίνω μέλος σε κάποιο σωματείο λογοτεχνών, βρίσκω πιο πειστική τη θέση των πανεπιστημίων και των βιβλιοθηκών –μπορείτε να τη διαβάσετε εδώ.

Θέλω να διευκρινίσω πως δεν πιστεύω πως όλα μπορεί να είναι δωρεάν στο Διαδίκτυο, παρόλο που αυτό ήταν το αρχικό πνεύμα του και παρόλο που προσωπικά πιστεύω στην αφιλόκερδη προσφορά και το εφαρμόζω όσο μπορώ. Ούτε πιστεύω πως η (πνευματική) ιδιοκτησία είναι κλοπή όπως θα έλεγε ένας απόγονος του Προυντόν. Ο δημιουργός πρέπει να πληρώνεται για το έργο του και, για να περιοριστούμε στον τομέα του λόγου, πρέπει να βρεθεί ένα βιώσιμο οικονομικό μοντέλο για τα προϊόντα λόγου και δημοσιογραφίας στο Διαδίκτυο.

Κι έτσι, ασφαλώς και συμφωνώ με την ιδέα να επιβληθεί τέλος στις εισαγωγές υπολογιστών (και κινητών συσκευών, θα έλεγα) και στις διαδικτυακές συνδέσεις. Παλιότερα μάλιστα, προκαλώντας φρίκη σε φιλελεύθερους φίλους, είχα ταχθεί υπέρ της ιδέας ενός φόρου στις ηλεκτρονικές αγορές υπέρ των αντίστοιχων τούβλινων καταστημάτων -καταρχάς των βιβλιοπωλείων.

Ωστόσο, δεν συμφωνώ με την ιδέα να επιβληθεί τέλος στον δανεισμό από τις βιβλιοθήκες, ούτε να εισπράττονται δικαιώματα για τα αποσπάσματα έργων που χρησιμοποιούνται στην εκπαίδευση. Τέτοιες άλλωστε απαλλαγές και εξαιρέσεις ισχύουν στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, δεν θα είναι ελληνική αποκλειστικότητα.

Για να επανέλθω στην επιστολή του προέδρου του ΟΣΔΕΛ, να πω ότι, σαν ψείρας που είμαι, με ενόχλησε η τσαπατσουλιά του κειμένου («ακαδημαικών» αντί «ακαδημαϊκών», «τη ψηφιακή» αντί «την ψηφιακή», «τα συμφέροντα σας» αντί «τα συμφέροντά σας»), όπως και κάποιες διατυπώσεις («επικαλούνται ότι είναι»). Αλλά δεν είναι αυτό το πρωτεύον -και άψογα γραμμένο να ήταν το κείμενο, πάλι θα διαφωνούσα.

Βρίσκω επίσης υπερβολικό τον ισχυρισμό του προέδρου του ΟΣΔΕΛ, ότι το νομοσχέδιο «επιτρέποντας τη ψηφιακή χρήση αποσπασμάτων έργου στην εκπαίδευση ανοίγει τον ασκό του Αιόλου, για να αντικατασταθούν τα πανεπιστημιακά συγγράμματα από συρραφές τμημάτων βιβλίων που θα διανέμονται δωρεάν χωρίς  άδεια και χωρίς αμοιβή!». Μπορεί όμως να αδικώ τον ΟΣΔΕΛ -ίσως να τον ταυτίζω με την ΑΕΠΙ, που νομίζω πως έχει δικαιώσει την κακή φήμη της (εδώ έχει ευθύνες και η σημερινή κυβέρνηση, που δεν έχει μέχρι στιγμής διορθώσει μια κατάσταση που νοσεί από χρόνια). Οπότε, ευχαρίστως στα σχόλια να ακούσω την αντίθετη άποψη.

(Φυσικά, άλλοι φίλοι θα διαφωνήσουν από την άλλη πλευρά, ότι κακώς υπάρχει ο ΟΣΔΕΛ και κακώς εισπράττει τέλη γενικά: και αυτό θα το συζητήσουμε).

 




from Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Δεν υπάρχουν σχόλια

Από το Blogger.